top of page

KAZAKİSTAN

cerceve_046ASF.png

Kazakistan, resmî adıyla Kazakistan Cumhuriyeti, Orta Asya ve Doğu Avrupa’daki Türki halka sahip bir bağımsız devlettir. Kazakistan, günümüzdeki yedi bağımsız Türk devletinden biri olup Türk Keneşi ve TÜRKSOY'un üyesidir. 2.724.900 km² yüzölçümü ile dünyanın en büyük dokuzuncu ülkesidir.

Orta Asya’da yer alan bir Türk devleti. Kuzeyinde Rusya Federasyonu, Ural Dağları ve Güney Sibirya, doğusunda Moğolistan ve Doğu Türkistan, güneyinde Kırgızistan, Özbekistan, Aladağ, TanrıDağları ve Aral Gölü, batısında ise Hazar Denizi yer alır. Doğu ve batı sınırları arası 3000 km, kuzey ve güney sınırları arası ise 1500 km’dir.
 

12.png

Kasım Cömert Kemeloğlu Tokayev, günümüzdeki Kazakistan devlet başkanı ve siyasetçi. 29 yıl devlet başkanlığı görevini yapan Nursultan Nazarbayev'in istifasının ardından vekaleten devlet başkanı oldu ve 10 Haziran'da yapılan seçimlerde birinci gelerek devlet başkanı oldu. 

KazakistanMarş
00:00 / 01:42


Kazakistan’ın bağımsızlığını tanıyan ilk ülke Türkiye oldu ve günümüzde akzakistan-Türkiye ilişkileri stratejik partnerik düzeyine sahiptir.
Kazakistan-Türkiye arasında diplomatik ilişki tesisinden geçen yıllar zarfında Kazak-Türk temasları kardeşlik ve dostluk, halkların tarihi bağı ve kültür mirasları, oluşan karşılıklı güven ve saygı platformu üzerine kurulmuştur.
Ayrıca, iki ülke arasındaki ticari-ekonomik ve sosyal alanda, askeri-teknik konularında dahil olduğu bölgesel ve uluslararası güvenlik alanlarındaki sıkı işbirliği ilişkilerin pekişmesindeki diğer önemli etkenler olarak göze çarpmaktadır. Bunun yanı sıra stratejik ortaklık ilkeleri temelinde Kazak-Türk askeri ve teknik ilişkileri geliştirilmektedir. İki ülke Birleşmiş Milletler, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı, İslam Konferansı Örgütü, Ekonomik İşbirliği Teşkilatı ve başka uluslararası örgütler çerçevesinde işbirliği yapmaktadır.

KAZAKİSTAN TANITIM VİDEOSU

BAYRAK_.png

KAZAKİSTAN - TÜRKİYE TİCARİ DOSTLUĞU


Kazakistan’ın bağımsızlığını tanıyan ilk ülke Türkiye oldu ve günümüzde akzakistan-Türkiye ilişkileri stratejik partnerik düzeyine sahiptir.
Kazakistan-Türkiye arasında diplomatik ilişki tesisinden geçen yıllar zarfında Kazak-Türk temasları kardeşlik ve dostluk, halkların tarihi bağı ve kültür mirasları, oluşan karşılıklı güven ve saygı platformu üzerine kurulmuştur.
Ayrıca, iki ülke arasındaki ticari-ekonomik ve sosyal alanda, askeri-teknik konularında dahil olduğu bölgesel ve uluslararası güvenlik alanlarındaki sıkı işbirliği ilişkilerin pekişmesindeki diğer önemli etkenler olarak göze çarpmaktadır. Bunun yanı sıra stratejik ortaklık ilkeleri temelinde Kazak-Türk askeri ve teknik ilişkileri geliştirilmektedir. İki ülke Birleşmiş Milletler, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı, İslam Konferansı Örgütü, Ekonomik İşbirliği Teşkilatı ve başka uluslararası örgütler çerçevesinde işbirliği yapmaktadır.

KAZAKİSTAN  Tarihi

Uzun asırlar konar-göçer yaşantıda olan Kazak halkı, Orta Asya coğrafyasında yerleşmiştir. Türk kökenli halklardan biri oldukları için dili, dini, tarihi ve kültürü ortak olduğumuz Kazak ulusu, kabilecilik ve sömürgecilik dönemlerini yaşadıktan sonra XX.yüzyılın sonlarında bağımsızlığına kavuşmuştur. Kazakistan Cumhuriyeti, bağımsızlığını aldığı 1991 yılından bu zamana kadar zengin yeraltı ve yerüstü kaynaklarını kullanarak ekonomik ve sosyal yönden hızla kalkınmış, siyasi istikrarı ve güvenliliği sayesinde dünyanın cazibe odaklarından biri haline gelmiştir. Çin ve Rusya gibi dünyanın büyük devletleriyle iyi komşuluk ve barış politikası ile dostluk ilişkileri içinde olan Kazakistan, yüzölçümü itibariyle dünyanın 9. Ülkesi olsa da, nüfusu henüz 16.750 sayısını aşamamıştır. Kazakistan, çok uluslu ve çok dinli-kültürlü bir ülke olma özelliğinin yanında, dünyanın en zengin petrol, gaz, altın, kömür ve hububat merkezlerinden biridir

Kazakistan Cumhuriyeti

Uzun asırlar konar-göçer yaşantıda olan Kazak halkı, Orta Asya coğrafyasında yerleşmiştir. Türk kökenli halklardan biri oldukları için dili, dini, tarihi ve kültürü ortak olduğumuz Kazak ulusu, kabilecilik ve sömürgecilik dönemlerini yaşadıktan sonra XX.yüzyılın sonlarında bağımsızlığına kavuşmuştur. Kazakistan Cumhuriyeti, bağımsızlığını aldığı 1991 yılından bu zamana kadar zengin yeraltı ve yerüstü kaynaklarını kullanarak ekonomik ve sosyal yönden hızla kalkınmış, siyasi istikrarı ve güvenliliği sayesinde dünyanın cazibe odaklarından biri haline gelmiştir. Çin ve Rusya gibi dünyanın büyük devletleriyle iyi komşuluk ve barış politikası ile dostluk ilişkileri içinde olan Kazakistan, yüzölçümü itibariyle dünyanın 9. Ülkesi olsa da, nüfusu henüz 16.750 sayısını aşamamıştır. Kazakistan, çok uluslu ve çok dinli-kültürlü bir ülke olma özelliğinin yanında, dünyanın en zengin petrol, gaz, altın, kömür ve hububat merkezlerinden biridir.

Kazakistan Coğrafyası

Ülke topraklarının beşte biri dağlarla kaplıdır. Diğer kısmı düzlükler tepelik ovalar ve platolardan meydana gelir. Batı ve güneybatı kesimlerine hakim olan HazarÇöküntüsünün güneyinde Ustyurt Yaylası, Mangışlak Yarımadasında ise Karadağ ve Akdağ uzanır. Hazar Çöküntüsünü Ural Platosu ve Mugodjar Tepeleri geniş Turan Ovasından ayırır. Kurumuş ırmakların önceleri taşıdığı kumlar güneyde Kızılkum Çölünü, orta kesimde Karakum Çölünü, kuzeyde Büyük ve Küçük Barsuki çöllerini meydana getirmiştir. Kuzeyde dağların yüksekliği 1500 metreye ulaşır. Ülke topraklarının batısında Uludağ, doğusunda iseCengizdağ olarak bilinen sıradağlar yer alır. Doğu ve güneydoğudaki yüksek dağ silsileleri vadilerle yarılmıştır. Çungarya Aladağları Balkaş Gölünün bulunduğu çöküntünün güneyinden, Tarbagatay Sıradağları güneyden, Altay dağ silsilesinin devamı olanListvyaga, Holzun ve Tigirek sıradağları ise doğudan Kazakistan topraklarına girer. Kırgızistan sınırındaTanrı Dağları, uzanır. Muyunkum Çölü Karadağ’ın içlerine kadar girer.

Kazakistan’da binlerce küçük akarsu vardır. Bu akarsuların büyük kesimi Hazar Denizi, Aral, Balkaş ve Tengiz göllerine dökülür. Kazakistan topraklarını baştan başa geçen ve Kuzey Buz Denizine dökülen nehirler ise Irtiş, İşim ve Tobul’dur. Akarsuların büyük kısmı yazın kurur. Başlıca ırmakları Ural ve Seyhun’dur. Seyhun üzerinde taşkınları önlemek ve sulama gayeli birçok baraj bulunur.

Ülke sınırları içinde su seviyesi genelde değişken olan ve bazıları belli aylarda kuruyan elli bine yakın göl vardır. Hazar Denizinin 2320 km’lik kıyısı Kazakistan sınırları içinde kalır. Diğer önemli gölleri Aral, Balkaş, Zaysan, Alakol, Tengiz ve Seletitengiz’dir.

Kazakistan Fiziki Yapısı

Kazakistan’ın rölyefi oldukça sadedir. Ülke genel olarak düzlüklerden oluşmaktadır, bu düzlüklere “Kazakistan bozkırları” denir. Ülke batıdan doğuya doğru yükselir, Hazar kıyısında - Dünya deniz seviyesinden - 26 metre aşağıda kalan kıyılarından başlayarak doğuya doğru ilerlendiğinde yüksek dağlarla karşılaşılır. Bu dağlar; Altay, Tarbağatay, Çungurya Aladağlarıdır. Ülkenin ortalama yükseltisi 387 m’dir. En alçak noktası Hazar yakınlarındaki – 132 metrelik yüksekliği ile Vpadina Kaundy’dir. En yüksek noktası ise 3 ülkenin – Kazakistan, Çin ve Kırgızistan – sınırlarının birleştiği yerde bulunan Han Tengri Dağıdır. Han Tengri dağının yüksekliği yaklaşık 7000 m’dir. Ülkedeki dağlar genel olarak aktif olup, ülkenin dağlık alanları tektonik açıdan hareketlidir.

Kazakistan irili-ufaklı göllere ve akarsulara ev sahipliği yapmaktadır. Orta Asya’da görülen genel durum olan akarsuların kapalı havzalara sahip olmasına Kazakistan’da da karşılaşılır. Kapalı havzaya sahip nehirlere güzel örnek olabilecek bir akarsu da tarım açısından hayati öneme sahip Sriderya'dır (Seyhun). Sriderya ülkenin güney kısmından, kuzeybatı istikameti boyunca akar ve Aral gölüne dökülür, ancak söylenmelidir ki Aral fazla su kullanımdan kaynaklı olarak kuruma noktasına gelmiştir. Ülke akarsularının pek çoğu Hazar, Aral ve Balkaş’a dökülmektedir. Ancak Kazakistan’ın kuzeyinde yer alan ve Obi nehrinin kolları olan İrtiş, İşim ve Tobol, Rusya Federasyonu’na geçerek Kuzey Buz Denizi’ne dökülmektedir.

Kazakistan Nüfus ve Sosyal Hayat

Kazakistan’ın nüfusu 17.000.000 civarındadır Başkenti Alma-Ata olup nüfusu 1.200.000’dir. Nüfusun % 39.7’si Kazak, % 37.8’i Rus, % 5.8’iAlman, % 5.4’ü Ukraynalı, % 4’ü Tatar ve Özbek, % 7.3’ü diğer milletlere mensuptur. Başlıca şehirleri Uralsk, Ahtubinsk, Guryev, Bişkek, Karaganda, Aralsk’dır.

Kazakistan’da büyük yerleşim bölgeleri dışında hala eski göçebe özelliği sürdürülmektedir. Halkın çoğu geçimini hayvancılıkla sağladığı için yazın “çaylav” dedikleri yaylalara gitmek, kışın da “kıştav” dedikleri kışlaklarında barınmaktadırlar. Böylece göçebe hayatlarını devam ettirirler.

Eğitim: Halkın çoğu 1917 komünist ihtilalinden önce göçebe hayatı yaşadığından, Kazaklarda eğitim faaliyetleri fazla gelişmemişti. Yerleşme merkezlerinde çok sayıda medrese vardı. İhtilalden sonra bölgede Rus eğitim sistemi uygulanmaya başlandı. İlk ve orta öğretim Kazakça yapılmasına rağmen, anaokullarında ve yüksek okullarda Rusça eğitim yapılması Kazak gençlerini Rusça öğrenmeye mecbur bıraktı.

Kazakistan’da eğitim 7-17 yaş arasında mecburi ve parasızdır. Okullarda Rusça ve Kazakça eğitim yapılır. Ayrıca azınlık dillerinde de öğretim yapan okullar vardır. Nüfusun az olduğu bölgelerde ortaokul çocukları için yatılı okullar bulunur. Mesleki eğitim veren okulların sayısı oldukça fazladır. Ülke çapında 8689 ortaokul, 243 teknik lise, vardır.

Kazakistan’da ilk üniversite 1934’te Kirov’da kuruldu. 1948’de Kazak İlimler Akademisi teşkil edildi. Bu akademiye bağlı 35’ten fazla enstitü vardır. Ayrıca 40 civarında yüksek okul mevcuttur.

Kazakistan Ekonomisi

Ülke ekonomisi tarım, hayvancılık ve madenciliğe dayalıdır. Toprakların büyük bölümü çöl ve dağlarla kaplı olduğu için tarıma elverişli arazi azdır. Bu arazinin büyük kısmı mer’adır. Kazakistan’da tarım dört bölgede mütalaa edilebilir: 1)Yerleşik zirai bölge: Bölgede özellikle buğday, darı, ayçiçeği ve büyükbaş hayvanlar yetiştirilir. 2) Geçiş bölgesi: Bu bölgede darı yetiştirilir ve koyun beslenir. 3)Hayvan besleme bölgesi:Buralarda koyun beslenir. Aktübe’de ayrıca at ve deve de yetiştirilir. 4)Sun’i sulama yapılan bölge: Bu bölgede ise sanayide kullanılan pamuk, pancar, tütün, kendir, yağlı tohumlar ve pirinç yetiştirilir.

Kazakistan sanayii madenciliğe bağlı olarak gelişmiştir. Sovyetler Birliğinden ayrılmadan önce, bu ülkenin hammadde ihtiyacının büyük kısmını karşılıyordu. Başlıca sanayi kuruluşları demir, çelik, çimento, gübre, şeker, un, konserve, ilaç, sentetik iplik, röntgen aletleri fabrikalarıdır. Sanayide çalışan işgücünün büyük kısmı kömür madenleri, petrol tesislerinde çalışmaktadır.

Ulaşım: Kazakistan’da ulaşım kara, demir ve hava yoluyla sağlanır. Demiryolu ağı 21.400.000 km uzunlukta olup, ülkeyi ağ gibi örmüştür. Karayollarının uzunluğu ise 189.000 km’dir. Birçok şehirde hava alanı vardır.

Kazakistan Türkiye İlişkileri

Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra, Türkiye Cumhuriyeti tarihi ve manevi kökler ile bağlı olduğu Türk Dünyası’nı, bu bölgede meydana gelmiş yeni bağımsız cumhuriyetlerle doğrudan ilişkiler kurarak geliştirme fırsatını kazanmıştır. Geçtiğimiz çeyrek yüzyıl içinde belli sorun ve eleştirilere rağmen ikili ayrıca çok taraflı ilişkilerde önemli mesafe kat edilmiştir. Türkiye ile ilişkiler bağlamında, Asya’nın yükselen yıldızı diye nitelendirilen Kazakistan’ın iş birliği potansiyelini verimli bir şekilde kullanmak büyük önem arz etmektedir. Gelinen noktada Kazakistan ile Türkiye ilişkilerinin düzeyi tatmin edici bir niteliğe sahiptir. Çok boyutlu ilişkiler içinde ele alınıp incelenmesi gereken konulardan birisi de iki ülke arasında eğitim alanında yapılan projelerdir. Bu projeler hem ikili ilişkilerin hem de genel olarak Türk Dünyası’nda iş birliği olanaklarının artırılması açısından dikkat çekmektedir.

GGG.png
bottom of page