top of page
cerceve_046ASF.png

TACİKİSTAN

Tacikistan, resmî adıyla Tacikistan Cumhuriyeti, 143.100 km2 yüzölçümü ve 9.537.645 kişilik tahmini nüfusu ile Orta Asya'da denize çıkışı olmayan bir ülkedir. Komşuları güneyde Afganistan, batıda Özbekistan, kuzeyde Kırgızistan ve doğuda Çin'dir. Resmî dil, en büyük etnik grup olan Taciklerin anadili olan Tacikçedir.

Untitled-2.png
TacikistanMarş
00:00 / 01:52
vb.png

İmamali Rahman eski adı İmamali Şerifoviç Rahmanov, 1992'den beri Tacikistan cumhurbaşkanı. Aynı zamanda Tacikistan Halkın Demokratik Partisi'nin lideridir. Başkanlığının ilk yıllarında, 100.000 kişinin ölümüne neden olan bir iç savaş ile karşı karşıya kalmıştır. 2006 yılında, görevdeki üçüncü dönemine başladı

Tacikistan Cumhuriyeti Orta Asya'nın güneydoğusunda yer alır. Batıda Özbekistan, kuzeyde Kırgızistan, doğuda Çin ve güneyde Afganistan ile sınır komşusudur. Yükseklikleri 300 metreden 7495 metreye kadar değişen dağlarla çevrilidir. En yüksek dağ oluşumu Pamir dağlarıdır. Tacikistan'ın denize kıyısı yoktur. Kapladığı alan bakımından Orta Asya'nın en küçük devletidir. Yüzölçümü 143,100 km²'dir.

TACİKİSTAN TANITIM VİDEOSU

BAYRAK_.png

TACİKİSTAN - TÜRKİYE TİCARİ DOSTLUĞU

Türkiye, 16 Aralık 1991 tarihinde Tacikistan’ın bağımsızlığını tanımıştır. 29 Ocak 1992 tarihinde iki ülke arasında diplomatik ilişkiler kurulmuştur. Büyükelçiliğimiz 4 Ağustos 1992 tarihinde, Tacikistan’ın Ankara Büyükelçiliği ise 16 Ekim 1995 tarihinde açılmıştır. Büyükelçiliğimiz, Tacikistan’da 1992-1997 yıllarında yaşanan iç savaş sırasında da görevine devam etmiştir. 1999-2006 yılları boyunca Tacikistan ve Türkiye arasındaki ticaret hacmi 20 kattan fazla büyümüş, 189,9 milyon dolara yükselmiştir.

Tacikistan'a ihraç edilen malların başında dokuma sanayi ürünleri, elektrikli makine ve cihazlar, kimyevi maddeler, gıda ürünleri, hazır giyim malzemeleri, plastik ürünler, mobilya, kâğıt ve karton ürünleri gelmektedir. Tacikistan'dan ithal edilen malların arasında ise renkli metaller, iplik ve pamuk ıskartası, deri ve yan ürünleri bulunmaktadır. Türk firmaları Tacikistan’da başta inşaat alanı olmak üzere çeşitli alanlarda faaliyet göstermektedir.

17 yıldır süren Tacikistan-Türkiye ilişkilerdeki en önemli olaylardan biri 2006 yılında Tacik Başkan Rahmanov'un Türkiye'yi ziyaretidir. Görüşmeler sonucunda iki ülke arasında ticari ve ekonomik ilişkiler ile turizm faaliyetlerinin gelişmesi için altı ayrı anlaşma imzalanmıştır. Böylelikle iki ülke arasında imzalanmış ve 1993 ve 2002 yıllarında yürürlüğe girmiş ‘Ticaret ve Ekonomik İşbirliği Antlaşmaları’nın çerçeveleri genişlemiştir.

TACİKİSTAN Tarihi

Tacikler ya da Tacikistan Türk değil. Tacikler doğrudan MÖ bin yılından bu yana Orta Asya ve Kuzey Afganistan’da varlığını sürdüren İran halkının soyundan geliyor. Taciklerin ataları Mâverâünnehir'in (Soğdiana) bir bölümünü kapsayan eski Harezmşah ve Baktriya nüfusunun özünü oluşturdu. Tacikler daha sonra Persler ve Büyük İskender imparatorluklarına dahil edildi. Daha sonraki MS 1-6. yüzyıllarda Kuşan İmparatorluğu ve Ak Hun İmparatorluğu gibi işgalcilerle iç içe yaşadılar. Eski Taciklerin kullandığı doğu İran lehçesi zamanla yerini İran ve Afganistan'da konuşulan bir batı lehçesi olan Farsi'ye (Farsça) bıraktı.

7. yüzyılın ortalarında başlayan Orta Asya’nın Arap fethi bölgeye İslam’ı getirdi. Fakat kabile kavgaları Arapları zayıflattı ve Samanîlerin yükselişiyle (819-999), Tacikler İranlı bir hanedanın egemenliğine girdi. Kuzeydoğudan gelen ilk güçlü Türk savaşçılar 999'da bu Mâverâünnehir bölgesini ele geçirdi ve hem fetheden hem de fethedilen Müslüman olduğundan zamanla birçok Tacik — özellikle Seyhun (Siriderya) ve Ceyhun (Amuderya) vadilerinde bulunanlar — Türkleşmeye başladı. Eskiden tümüyle İran toprakları olan bu yer “Türkistan”a dönüştü. Aslen yerel halk tarafından Araplara verilen Tacik ismi, Türk savaşçılar ve derebeylerince İran dillerini konuşan yerleşik nüfusu tanımlamak için kullanıldı.

7. yüzyılın ortalarına kadar Tacikler, Buhara Emirliği'nin bir parçasıydı, ancak daha sonra Afganlar, eski bir Tacik kültür merkezi olan Belh şehri dahil olmak üzere, Amuderya'nın güneyi ve güneybatısında bulunan toprakları Tacik nüfusuyla birlikte ele geçirdiler. 1917'deki Rus Devrimi'nden başlayarak Sovyet Ruslar, Taciklerin önemli bir kısmının yaşadığı Türkistan şehrini ve devamında Buhara gibi şehirleri ele geçirdiler.

TACİKİSTAN Cumhuriyeti

Orta Asya’da yer alan bir Türk devleti. Kuzeyinde Rusya Federasyonu, Ural Dağları ve Güney Sibirya, doğusunda Moğolistan ve Doğu Türkistan, güneyinde Kırgızistan, Özbekistan, Aladağ, TanrıDağları ve Aral Gölü, batısında ise Hazar Denizi yer alır. Doğu ve batı sınırları arası 3000 km, kuzey ve güney sınırları arası ise 1500 km’dir.

TACİKİSTAN Coğrafyası

TACİKİSTAN Fiziki Yapısı

Tacikistan sıcak yazlar ve soğuk kışlar ile karasal bir iklime sahip. Yüksek rakımları nedeniyle Orta Asya'daki bazı komşularından daha fazla yağış almakta ve bu nedenle yarı kurak olduğu söylenebilir. Elbette Pamir dağlarının doruklarında her şey kutuplara dönmekte.

Şimdiye kadar kaydedilen en yüksek sıcaklık 48°C ile Afganistan-Tacikistan sınırındaki Nizhniy Pyandzh'te görüldü. En düşük sıcaklıklar -63°C ile doğu Pamir Dağları'nda kaydedildi.

TACİKİSTAN Nüfus ve Sosyal Hayat

Tacikistan'ın toplam nüfusu yaklaşık 8 milyon. Nüfusun %80'i Farsça konuşan bir halk olan etnik Taciklerden oluşuyor (Türk dilini konuşan Orta Asya'nın eski Sovyet cumhuriyetlerinin aksine). Kalan nüfusun %15,3'ü Özbek. Geri kalanı her biri yaklaşık %1 olmak üzere Rus, Kırgız ve Peştunlar, Almanlar ve diğer küçük azınlık gruplardan oluşmaktadır. 

Tacikistan dilsel olarak karmaşık bir ülke. Resmi dil Farsça'nın (Persçe) bir biçimi olan Tacikçe'dir. Rusça hala yaygın olarak kullanılıyor.

Ek olarak, Özbek, Peştu ve Kırgız gibi etnik azınlıklar kendi dillerini konuşur. Son olarak, uzak dağlardaki küçük gruplar Tacikçe'den farklı dilleri konuşur, ancak hepsi Güneydoğu İran dil grubuna aittir. Bunların arasında Doğu Tacikistan'daki Shughni ve Kızılkum Çölü'ndeki Zarafşan şehri çevresinde sadece 12.000 kişi tarafından konuşulan Yaghnobi dili bulunmaktadır.

TACİKİSTAN Ekonomisi

Türkmenistan ekonomisi, temel olarak tarım ile petrol ve doğalgaza dayanmaktadır. Türkmenistan dünyanın dördüncü büyük doğal gaz rezervlerine sahip olup dünyanın 10 büyük pamuk üreticisinden biridir. Türkmenistan günümüzde dünyanın en hızlı büyüyen ekonomilerinden biridir.

Saparmurat Niyazov devlet başkanı olduktan sonra 1991 yılından itibaren halka ücretsiz verilmekte olan su, doğalgaz, elektrik ve tuz, refah seviyesindeki gerilemeye paralel olarak Kurbankulu Berdimuhammedov'un çıkardığı bir kararname ile 1 Ocak 2019'dan itibaren ücretlendirilmeye başlanmıştır.

TACİKİSTAN Türkiye İlişkileri

Ülke tarıma dayalı bir ekonomiye sahip

Tacikistan eski Sovyet cumhuriyetleri arasında en fakirlerden biri ve 2019 tahmini GSYİH’sı 998 ABD dolarıdır. Resmi olarak işsizlik oranı sadece %2,2. Ancak Rusya'da 1 milyondan fazla Tacik vatandaşı çalışırken Tacikistan'da 2,1 milyonluk bir yerel işgücü bulunuyor. Nüfusun yaklaşık %53'ü yoksulluk sınırının altında yaşamakta.

İş gücünün yaklaşık %50'si tarımda çalışmaktadır; Tacikistan'ın en büyük ihracat ürünü pamuktur ve pamuk üretiminin çoğu hükümet tarafından kontrol ediliyor. Çiftliklerde ayrıca üzüm ve diğer meyvelerin yanında tahıl da üretiliyor ve hayvancılık yapılıyor. Tacikistan, Rusya'ya giden ve yasadışı gelir kaynağı sağlayan eroin ile ham afyon gibi Afgan uyuşturucuları için büyük bir depo haline geldi.

Tacikistan'ın para birimi Somoni (TJS) adına sahip. 2019 Kasım itibariyle döviz kuru 1 ABD doları için 9,7 somonidir.

GGG.png
bottom of page